Motor Yatağının Görevi Nedir? Motorda Nasıl Çalışır?


Yataklar motorlarda hareket ve yük iletimini aynı anda sağlayan parçadır. Makinalarda hareketli ve sabit parçalar arasında yük iletimini sağlamak ve bu parçaları birbirine göre sabit bir konumda tutmak temel işlevleridir. Yataklarda kayan yüzeylerin doğrudan teması sürtünme ve dolayısıyla hızlı aşınma ve metal yorgunluğunu doğurur. Sürtünmeyi azaltan yağlama ile yatakların çalışma süreleri ve çalışma verimleri uygun seviyeye getirilir. Motor yatakları sürtünmeye karşı motor yağı ile korunur. Yatakların düzgün çalışma şartlarını yerine getirmek ve uzun ömürlü çalışması için gerekli hesapların yanında bakımın, yağlamanın gerektiği olmasını sağlamak gerekmektedir.

% Hasar nedenleri 
% Arızalı mekanizma 
% Önemli hasarlar 
  
Hasar analizi tabiatıyla, daima arıza nedenlerinin araştırılmasıdır. 
Yatağın görünüşü genellikle tam bir teşhis için yeterli delilleri içermemektedir. Hatanın sebeplerinin belirlenebilmesi için;  
Çalışma zamanı (süresi) 
Çalışma koşulları 
Servis 
Yağ ikmali 
Aşırı yükler ve diğer parçalardaki hasarlar arızayı belirlemek için gereklidir. 
Yatak firması bu nedenle bir hasarı değerlendirirken, hasar değerlendirmesi motor imalatçılarıyla, bağımsız tamircilerle ve motor operatörlerinden alınan tarafsız (yansız) bilgilerin ortak değerlendirilmesiyle yapılmalıdır. 
Yatak hasarlarının asıl can alıcı sebeplerini bulabilmek için çok deneyim gerekir. 
  
Yatak Hasarlarının Başlıca Sebepleri :
Kir % 47 
Hiza ayarsızlığı % 15 
Kötü montaj % 12 
Fazla yükleme % 10 
Yetersiz yağlama % 9 
Korozyon % 5 
Diğer sebepler % 2 
  
Yatak Hasarları 
Arıza : Yabancı parçalar; çizik ve gömülme 
Yatağın görünüşü 
a) Dairesel yönde kazıntılar (a) 
b) Çalışma yüzeyi üzerinde çentikler, yabancı maddeler merkezde gömülmüş (b). 
Nedenleri : 
a) Kirli yağ 
b) Montaj öncesi motor parçaların (motor bloğundaki yağ kanalları, krank mili kanalları, piston kolu kanalları vs.) yeterince temizlenmemesi. 
c) Yağ filtre değişiminin düzensiz yapılışı 


MOTOR BLOĞU TOLERANSLAR KRANK MİLİ UÇ BOŞLUKLAR Ana Silindir Bitirme Yüzey Kalitesi / Finiş: Mil Çapı Uç Boşluk Değerleri •60-90 mikro inç Ra. 2.000”-2.750”(50mm-70mm).003”-.007”(.075mm-.175mm) Silindir Toleransları: 2.813”-3.500” (71mm-88mm).005”-.009”(.125mm-.225mm) •10.000” (250mm) silindir çapına kadar ölçülerde .001” (.025mm)  3.500” ve üzeri (89mm ve üzeri) .007”-.011”(.175mm-.275mm) Ovallik: BİYEL KOLU TOLERANSLAR •.001” (.025mm) eğer yatay dikeyden fazla ise azami Biyeldeki Yuvalarıda Bitirme Yüzey Kalitesi / Finiş:    değer    •60-90 mikro inç  Hiza :  Kol Toleransları:  •.002” (.050mm) azami toplam kaçıklık (Ağır iş motorlarında ya   •3.250” (81mm) çapa kadar .0005” (.013mm)    da aşırı yüklenen motorlarda .001”- 025mm)  
 •3.250”(81mm)’den 10.000” (250mm)’ye kadar çaplarda •.001” (.025mm) yan yana silindirlerde azami kaçıklık .001” (.025mm)    (.0005”-.013mm Ağır iş motorlarında ya da aşırı yüklenen     Ovallik:    motorlarda)    •.001” (.025mm) eğer yatayda dikeydekinden fazla ise azami      KRANK MİLİ TOLERANSLARI değer  ANA  YATAK VE KOL YATAKLARI Koniklik:  •.0002” (.005mm) ile 1.000” (25mm) arası boylarda (Ağır iş  Yatakların Bitirmesi / Finişi: motorlarında ya da aşırı yüklenen motorlarda .0001”-.003mm) •15 mikro inç ve üzeri Ra (Ağır iş motorlarında ya da aşırı  •1.000” (25mm) ile 2.000” (50mm) arası boylarda   yüklenen motorlarda 10 mikro inç ve üzeri Ra) 0004” (.010mm) (Ağır iş motorlarında ya da aşırı yüklenen Çapta Tolerans: motorlarda .0002”-.005mm). 
 •.0005” (.013mm) ila 1.500” (38mm) arası muyluda •.0005” (.013mm): 2.000” (50mm) ya da daha uzun (.0003”- •.001” (.025mm) 1.500” (38mm) ila 10.000” (250mm) arası .008mm ağır iş motorlarında ya da aşırı yüklenen motorlarda)   muyluda Kum Saati ya da Fenerlik Biçimsel Durum: Koniklik ile aynı Ovallik: Paralellik between rod bore and wrist pin hole .001” •Azami .0005”(.013mm): 5.000” (125mm)e kadar muylularda (.025mm) in 5.000” (125mm)    (.0002”-.005mm ağır iş ya da aşırı yüklenen motorlarda) Düzlemsellikten sapma 6.000” (150mm)’te .001” (.025mm)   •Asla azami ovallikte bir yatağı azami ovallikte bir çapta kullanma       BİYEL KOLU UÇ AÇIKLIĞI Koniklik: Krank muylususnun sonundaki kavisler mil sonularına   •Azami .0002” (.005mm): 1.000” (25mm) uzunluğunda muyluya  ağlanmamalıdır, tavsiye edilen .004” (.10mm) ila .010” (.25mm)    kadar (.0001”-.003mm ağır iş motorlarında ya da aşırı    açıklıktır    yüklenen motorlarda)      •Azami .0004” (.010mm)  - 1.000” (25mm) ila 2.000” arası için YATAK YAYILMASI 
   (50mm) uzun muylu (.0002”-.005mm ağır iş ya da aşırı    yüklenen motorlarda) Ana Yataklar: Motor bloğu silindir çap ölçüleri üzerine .005”  •Azami .0005” (.013mm) - 2.000” (50mm) ya da daha uzun (.13mm) ila .020” (.50mm) arasında    muylu (.0003”-.008mm ağır iş ya da aşırı yüklenen Connecting rod bearings: .020” (.50mm) in excess of rod   motorlarda) bore  Hiza: YAĞ AÇIKLIKLARI – YENİDEN EBATLANDIRILMIŞ YATAKLAR İÇİN •.001” (.025mm) bitişik muylular için azami hiza kaçıklığı    (.0005”-.013mm ağır iş ya da aşırı yüklenen Bu katalogda verilen yağ açıklık değerleri fabrika çıkışı     motorlarda) Hassasiyetteki ölçüler içindir. Yeniden ebatlandırılmış bir yatak  
• Azami toplam hiza kaçıklık .002” (.050mm) - (.001”- 
monte ederken yağ açıklıklarını aşağıda gösterilen biçimde ayarlayın:   .025mm ağır iş ya da aşırı yüklenen motorlarda) Babbitt Metal ve TM-77 bakır – kurşun için: •Krank mili muylusu ve ana muylular .001” (.025mm) değeri   Hem üst hem de alt limite .0004” (.010mm) ekle   İşçerisinde paralele olmalıdır (.0005”-.013mm ağır iş ve  TM-112 bakır – kurşun için:    aşırı yüklenen motorlarda) Alt limite .0008” (.020mm), üst limite .0004”(.010 mm) ekle Kum Saati ya da Fenerlik Biçimsel Durum: Koniklik ile aynı    Yağ Delikleri muylu yüzeylerine iyice yedirilmelidir.  PIN BUSHINGS 
            Yeniden Ebatlandırma:       Hafif Rabyalama: .007”/.015”  
i Çap: .015”/.030” 

Bildiğiniz gibi her otomobil motoru parçası eninde sonunda aşınacaktır. Ve eğer tüm parçalar her seferinde beklenen ömürlerinin tamamı boyunca çalışsaydı, işiniz oldukça kolay olurdu... Aşınan parçaları değiştirmek. Malesef bir motor parçasının sadece normal ömrünü tamaladığı için hasarlanmış olduğu teorisine bel bağlayamayız. Bir tamirci sadece “parça değiştirici” olmamalı, aynı zamanda bir doktor gibi, neden bir parçanın erken hasarlandığına dair “hasta”sına ayırıcı tanı koyabilecek yeterlilikte olmalıdır. Aşağıdaki tabloda, motor yataklarının erken hasarlanmasının sekiz temel sebebi; her birinin, bir motor yatağının tahribinin ana sorumlusu olduğunun tespit edildiği durumların sıklığını yüzde cinsinden belirten rakamlarla beraber verilmiştir. Ancak, pek çok vakada yatağın erken hasarlanmasının bu sebeplerden bir kaçının bir kombinasyonu sebebiyle gerçekleştiğini göz önünde bulundurmak önemlidir. 
 YATAKLARDA ERKEN HASAR OLUŞMASININ TEMEL SEBEPLERİ  Kir ........................................... 45.4% Hatalı Moıntaj.......................... 12.8% Kaçıklık……............................. 12.6% Yetersiz Yağlama……............... 11.4% Aşırı Yükleme............................ 8.1% Korozyon ................................ .3.7% Yetersiz Yatak Yüzey Kalitesi.... 3.2% Diğer Sebepler......................... .2.8% 
 
Dolayısıyla, eğer bir tamirci, hasar sebebini belirlemeksizin, sadece motordaki hasarlı yatağı değiştirirse, vakaların %99’undan fazla bir oranında değişimi yapılmış yatağı da orijinal hasardan sorumlu olan sebep ile karşı karşıya bırakmış olur. Bütün bunlardan çıkacak sonuç, nasıl ki bir doktor kişiyi hasta edenin ne olduğunu tanımlamadan bir hastayı tedavi edemezse, aynı şekilde bir tamirci de yatakta gerçekleşen bir erken hasarın nedenini, hasar sebebini tanımlamadan düzeltemez.    
 
Bu el kitabının sayfaları, size kolaylık olması açısından, dört ana konu altında düzenlenmiştir:  
 
1. Görünüm – Belirli bir sebepten hasarlanmış bir yatağa ait görünüm ve kısa tanım  2. Hasar Veren Faaliyet – mevcut koşullar altında yatağın hasarlanmasına aslında ne sebep oldu. 3. Muhtemel Sebepler – Konu hasar verici faaliyeti yaratabilecek etmenlerin listesi  4. Düzeltici Faaliyet – Hasarın sebebini düzeltmek için alınabilecek aksiyon  
 
İnanıyoruz ki bu referans kitapçığını kolay okunur ve kullanılır bulacaksınız ve kitapçık yataklarda görülen erken hasarların sebeplerini uygun ve doğru biçimde tanımlamanız konusunda çok yardımcı olacak.

GÖRÜNÜM 
 Yatak yüzeyinde bölgesel bir aşınma görülebilir. Ayrıca, yabancı parçacık(ların) varlığına dair emareler, yatağın arkasında ya da yatak gövdesinde, tam yüzey aşınmasının arkasına denk gelen alanda görünür olabilir.  
 
HASAR VEREN FAALİYET 
 Yatak ve gövde arasındaki yabancı parçacıklar yatağın arka yüzünün tüm alanının gövde ile temas içerisinde olmasını engeller. Bunu bir sonucu olarak, yataktan dışarı ısı transferi muntazam olmaz ve yatak yüzeyinde, yatak ömrünü azaltan bölgesel ısınmalara yol açar.  
 
Ayrıca, yükün düzgün olmayan dağılımı yatak yüzeyinde, bu malzemede bölgesel aşınmayı arttıran, anormal derecede yüksek bir basınç alanına yol açar.  
 
MUHTEMEL SEBEPLER 
 Montaj sırasında mevcut ya da çapak alma işlemi sırasında oluşmuş pislik, zımpara tozu ve/veya metal parçalar, motorun çalışması sırasında yatak arkası ile gövde arasında sıkışabilir.  
 DÜZELTİCİ FAALİYET 
 
1. Tüm yüzeylerde uygun temizlik ve çapak alma işlemleriş tamamlandıktan sonra yeni yatakların montajını yapın.  2. Muylu yüzeylerini kontrol edin ve eğer aşırı aşınma mevcutsa rektifiye edin.  

Eğer yanlış monte edildilerse motor yatakları işlevlerini doğru biçimde yerine getiremez. Çoğu vakada hatalı montaj yatağın erken hasarına yol açacaktır.  
 
Aşağıda motor yatakları monte edilirken en sık yapılan montaj hataları verilmiştir.   
 
5 Motor Yatakları Hasarı ve Analizi El Kitabı 
Doğru Ters Kaçık Biyel Kolunun Pozisyonunu Ters Olması 
Uygunsuz Monte Edilmiş Şimler 
Yanlış ya da Ters Yerleştirilmiş Yatak Kepleri 
Tespit Tırnaklarının Yuvalanmamış Olması 
Yatak Yarımlarının Ters Yerleştirilmesi 
Yatak Yağ Deliğinin Yağ Kanalı Deliği ile Hizalanmamış Olması 


Motor Subabı Nasıl Çalışır? 

Motor Supapları, 2 çeşit olur emme ve eksoz supap, supaplarun görevi isminden de anlaşılacağı gibi motorun enerji vermesi için gerekli hava ve yakıt karışımını yanma odasına almaya ve yakıttan çıkan artık gazları dışarıya atmaya yarar.  Supapların görevi supap portlarını açıp kapamaktır. Supaplar doğru zamanda açılıp kapanmak üzere ayarlanmıştır. Emme supabı yakıt ve hava karışımını içeri alır ve kapanır. Yakıt patlayıp pistonu aşağı ittikten sonra, egzoz supabı egzoz gazını dışarı atar.





Motor Contası Nasıl Çalışır? 

Motor contaları, sızdırmazlık elemanlarının motorda genel olarak görevi temas ettiği parçalar arasındaki boşluğu doldurarak gaz, sıvı, yağ gibi materyallerin geçişini veya sızmasını engellemektir. Sızdırmazlık grubunun içinde en önemli parça silindir kapak contasıdır. Silindir kapak contası kompresyon gazının, soğutma sıvısının ve motor yağının birbirine karışmadan ve dışarı sızmadan motor bloğu ve silindir kapağı arasında çevrimini sağlamaktır.

Motor supabı (subab) nedir? Nasıl çalışır?

Motor Subabı Nasıl Çalışır? 

Motor Supapları, 2 çeşit olur emme ve eksoz supap, supaplarun görevi isminden de anlaşılacağı gibi motorun enerji vermesi için gerekli hava ve yakıt karışımını yanma odasına almaya ve yakıttan çıkan artık gazları dışarıya atmaya yarar.  Supapların görevi supap portlarını açıp kapamaktır. Supaplar doğru zamanda açılıp kapanmak üzere ayarlanmıştır. Emme supabı yakıt ve hava karışımını içeri alır ve kapanır. Yakıt patlayıp pistonu aşağı ittikten sonra, egzoz supabı egzoz gazını dışarı atar.

Motor Gömleği Nasıl Çalışır?

Piston, gömlek ve sekman motorun senkron olarak çalışan en önemli parçalarıdır. Motor Gömleği, Motorun hareketsiz elemanlarından biri olan silindirler motor çevriminin dış çerçevesini oluşturan ve pistonun hareket yoluna kılavuzluk eden elemanlardır. Bazı motor üreticileri tarafından silindir gömleği ayrı bir parça olarak dizayn edilmemiş silindir yüzeyi olarak motor bloğunun kendisi kullanılmıştır. Her iki durumdada silindirden beklenen görevler aynıdır. Silindirlerin motor soğutma suyuna temas eden tiplerine sulu (yaş) gömlek, temas etmeyen tiplerine kuru gömlek adı verilmektedir. 

Gömleğin iç yüzeyi yanma odası ve karter arasındaki sızdırmazlığı sağlayan segmanların sürtündüğü yüzeydir. Bu nedenle minimum sürtünme ve sızdırmazlık özelliğine sahip olması gerekmektedir. Bu amaçla gömleklerin iç yüzeyleri honlama operasyonundan geçirilmekte içinde yağ filmi oluşturmak üzere honlama kanalları açılmakta sürtünme azaltılarak sızdırmazlık sağlanmaktadır. 

Gömlek malzemesi olarak aşınma direnci, ısıl iletkenliği, motor bloklarına uyumu, işlenebilirliği gibi özellikler değerlendirilerek genellikle lamel grafitli perlitik dökme demir tercih edilmektedir. 


Döküm aşaması tamamlanmış gömlekler bilgisayar kontrollu makinalarda teknolojinin son imkanları kullanılarak işlenmekte ortalama 10 farklı operasyondan geçerken işleme, honlama ,kaplama gibi prosesler tamamlanmaktadır. 

Motor Segmanı Nasıl Çalışır?

Motor sekmanları yakıt ve hava karışımın patlamasının ardından çıkan hava-yakıt karışımı ve yanmış gazın kaçmasına engel olurlar. Ayrıca Piston kenarlarını ve silindir cidarlarını yağlayan yağın yanma odasına girmesini engellerler. Piston ısısını silindir duvarına aktararak pistonun soğumasına yardımcı olurlar.

Motorun çalışması esnasında ısıl genleşmeye izin verecek şekilde piston ile silindir duvarı arasında küçük bir piston boşluğu vardır. Bu piston boşluğu nedeniyle, yüksek basınçlı hava-yakıt karışımının ve yüksek basınçlı yanmış gazların yanma odasından silindir bloğunun alt tarafına kaçmasını engellemek için piston ile silindirler arasında kompresyon segmanı vardır.

GÖREVLERİ:     1-     Silindir cidarlarına belirli bir basınç yaparak, pistonla sızdırmazlık temin edip, zamanların oluşmasını sağlar.

           2-     Segmanlar silindir içinde fazla yağı sıyırarak, pistonla silindir arasında yağ filmi oluşmasını temin eder ve hem silindirin yağlanmasını              sağlar, hem                    de motorun yağ yakmasını önler.
               3-     Piston başındaki yüksek ısıyı, silindir cidarına oradan da soğutma suyuna ileterek pistonların soğumasına yardımcı olur.
 
Motor Pistonu Nasıl Çalışır?
Piston motorun en önemli ve en fazla çalışan parçalarından biridir. Motor çevrimi içerisinde yakıt - hava karışımının silindir içine dolması için gerekli vakumlama ( emme stroğu) işlemini ve karışımın kendiliğinden tutuşabilmesi için gerekli basıncı oluşturacak sıkıştırma (kompresyon stroğu) işlemini krank mili atalet gücünden faydalanarak sağlar. Sıkıştırılmış karışımın ateşlenmesi ve patlamasıyla meydana gelen kimyasal enerji piston tarafından doğrusal harekete çevrilerek (güç stroğu) motora asıl gücü verilmiş olur.Güç stroğundaki yanma sonucu silindir içinde kalan atık gazlar yine krank milinin atalet gücünden faydalanılarak piston tarafından süpürülerek ( itilerek) egzosta atılır. (egzost stroğu)

Güç stroğunda kazanılan doğrusal hareket piston pimi, biyel kolu ve krank mili yardımıyla motordan beklenen dairesel harekete çevrilir. Günümüzde piston malzemesi olarak ısı iletkenliği , hafif olması , döküm işleminin kolaylığı , işleme kolaylığı gibi avantajlar sağladığı için alüminyum tercih edilmektedir. Piston çalışma sıcaklığına geldiğinde tam silindir haline gelebilmesi için işleme sırasında ( soğukken) genleşmeler hesap edilerek dizayn edilir. Bu amaçla piston üzerindeki kesitler, malzeme yoğunlukları ve maruz kalacakları sıcaklık değerlerine göre farklı çap ve ovalliklerde işlenerek aşırı genleşmeler kontrol altına alınmaktadır.

Teknik Bilgiler - Motor Yatağının Görevi Nedir? Motorda Nasıl Çalışır?

Teknik Bilgiler - Motor Yatağının Görevi Nedir? Motorda Nasıl Çalışır?

  • Ürün Kodu: Motor Yatağının Görevi Nedir? Motorda Nasıl Çalışır
  • Stok Durumu: Stokta var

Etiketler: Motor Yatağının Görevi Nedir? Motorda Nasıl Çalışır? How Works? Engine Bearing - Bushing